هوش اخلاقی موضوع تقریبا جدیدی است. همان طور که هوش هیجانی و هوش شناختی با یکدیگر فرق دارد، هوش اخلاقی هم یک هوش کاملا مجزاست.  

مفهوم اصلی هوش اخلاقی این است که ما بتوانیم درست را از نادرست تشخیص دهیم؛ یعنی اعتقادات محکم اخلاقی داشته باشیم و بر اساس این اعتقادات عمل کنیم.

خوشبختانه هوش اخلاقی را می توان یاد گرفت. والدین از همان ابتدا به عنوان اولین معلم فرزندشان می توانند هوش اخلاقی را به آنان آموزش دهند. تقویت این هوش بهترین فرصت است که فرزندانمان را در مسیر درست قرار دهیم تا آنان بتوانند علاوه بر درست فکر کردن، درست هم عمل کنند.
البته قبل از هر کاری لازم است ابتدا ارزش ها و شایستگی های اخلاقی را به عنوان اولین قدم به آنان آموزش دهیم و بر انجام آنها هم از سوی خود و هم فرزندانمان مصر باشیم.

در ادامه 7 اصل مهم اخلاقی را برايتان خواهيم نوشت:

7 / هفت اصل مهم اخلاقی

هوش اخلاقی شامل هفت اصل اخلاقی است که به فرزندتان کمک می کند هنگام مواجهه با فشار ها و چالش های اخلاقی در زندگی از آنها عبور کند. این اصول اخلاقی به فرزندتان جهتی اخلاقی می دهد تا طبق موازین اخلاقی رفتار کند.

1. همدلی:
این نیکخویی به فرزندتان کمک می کند نسبت به نیازها و احساس های دیگران حساس تر شود، به اشخاص نیازمند کمک کرد و با دیگران با محبت رفتار کند. علاوه بر اینها، همدلی، عاطفه اخلاقی قدرتمندی است که فرزندتان را به انجام کارهای درست تشویق می کند، زیرا یک شخص همدل تاثیر درد عاطفی را بر دیگران تشخیص می دهد و بی رحمانه رفتار نمی کند.

2. وجدان:
هرگاه فرزندتان از مسیر درست خارج شود، به کمک وجدان دچار احساس گناه می شود. داشتن وجدان به وی کمک می کند حتی در برابر وسوسه زیاد، رفتاری درست داشته باشد. وجدان سنگ بنای رشد و پرورش صفات شایسته ای همچون صداقت، مسئولیت و اصالت است.

3. خویشتنداری:
این اصل مهم اخلاقی سبب می شود فرزندتان هوس هایش را مهار و پیش از عمل فکر کند تا رفتار سنجیده و درستی داشته باشد. در نتیجه تصمیمات شتابزده ای را که باعث عواقب بد می شود، نداشته باشد. به علاوه، تقویت خویشتنداری به فرزندتان کمک می کند تا متکی به نفس شود، زیرا می داند که می تواند رفتارش را کنترل کند.

4. احترام:
هنگامی که فرزند شما احترام را به عنوان بخشی از زندگی روزانه اش در نظر می گیرد، به حقوق و احساس دیگران توجه خواهد داشت و برای خود نیز احترام بیشتری قائل خواهد بود. این صفت شایسته فرزندتان را راهنمایی می کند با دیگران همان گونه رفتار کند که دوست دارد با خودش رفتار شود.

5. مهربانی:
با پرورش مهربانی در فرزندتان وی یاد می گیرد خودخواهی کمتر و محبت بیشتری داشته باشد. فرزند با صفت مهربانی، بیشتر به نیازهای دیگران فکر می کند و علاقه بیشتری به مردم نشان می دهد و بیشتر هم مدافع آنانی خواهد بود که دچار مشکل شده اند یا مورد آزار و اذیت قرار گرفته اند.

6. تحمل و مدارا:
این اصل اخلاقی به فرزندتان کمک خواهد کرد با فهم و مهربانی با دیگران رفتار کند و در برابر نفرت، خشونت و تعصب بایستد و برای اشخاص بر مبنای شخصیت شان احترام و ارزش قائل شود. داشتن بردباری به آنان می آموزد با وجود تفاوت های نژادی، جنسیتی، فرهنگی و اعتقادی به دیگران احترام بگذارد و برایشان ارزش قائل شود.

7. انصاف:
فرزندتان را راهنمایی می کند با دیگران با عدالت رفتار کند و بی تعصب و عادلانه برخورد نماید. فرزندی که با انصاف بزرگ شود قانونمدار می شود، حق دیگران را ضایع نمی کند و پیش از قضاوت بدون تعصب تصمیم گیری می کند.

انتقال ارزش ها، پایه هوش اخلاقی

خانواده به عنوان اولین و بالاترین مکان برای انتقال ارزش ها به فرزندان است. خانواده جای امنیت است، جایی که فرزندان در آنجا از حمایت بی قید و شرط بهره مند می شوند، البته خانواده ای سالم است که ارزش ها در آن آموزش داده  و به مرور در فرزند درونی می شود.

در خانواده ای که در آن افراد ارتباط ضعیفی با هم دارند و نسبت به هم بی تفاوت باشند، بچه ها به جای ارتباط با پدر و مادر دائم با تلویزیون و رایانه ارتباط برقرار می کنند و به دلیل این بی توجهی انتقال ارزش ها به فرزندان هم صورت نمی گیرد.

هنگام تعلیم ارزش ها اگر بی حوصلگی، عصبانیت یا مشکلات شخصی خود را دخالت دهیم، هرگز موفق نخواهیم شد و جز وقت تلف کردن کاری انجام نداده ایم.

قبل از هر چیز باید رفتار درست و غلط را به وضوح برای فرزندمان توضیح دهیم و او باید عواقب رفتار غلط را بداند.

برای این که ارزش ها را به زندگی فرزندمان وارد کنیم، فرصت های مناسب بسیاری در زندگی روزمره وجود دارد، می توانیم همراه فرزندمان به عیادت بیمار یا پرستاری از یک سالمند فامیل برویم، می توانیم همراه فرزندمان کمک هایی را برای نیازمندان جمع آوری کرده و به اتفاق به دست آنان برسانیم.
به منظور افزایش هوش اخلاقی فرزندمان بهتر است هنگام انجام دادن ارزش ها با وی همراه باشیم.

فعالیت مشترک با فرزندان بهتر از توضیح دادن ارزش هاست، با این کار بچه ها منفعل نبوده و در حاشیه فقط به عنوان تماشاگر قرار نمی گیرند.


25 نكته كوتاه و كليدی در مورد آموزش ارزش ها به فرزندتان:

1. به عنوان والد در انجام ارزش ها ثابت قدم باشید.
مثلا اگر می خواهید فرزندتان صداقت را بیاموزد خودتان نیز مقابل او به دیگران دروغ نگویید.

2. از لحظات مناسب برای آموزش و گفت و گو درباره ارزش ها با فرزندتان استفاده کنید؛
مثلا هنگام بازی، پیاده روی و حتی درست کردن کیک.

3. در مقابل اشتباهات فرزندتان واکنش سریع نشان ندهید!
وقتی فرزندتان چیزی می گوید که مخالف ارزش های شماست، واکنش سریع نشان ندهید، برایش مساله را باز کنید و دلیل بیاورید.

برای فرزندتان کتاب هایی درباره ارزش های اخلاقی و نتایج آن بخوانید.

4. برای فرزندتان کتاب هایی درباره ارزش های اخلاقی و نتایج آن بخوانید.
کتاب خواندن یکی از بهترین روش های تربیتی غیرمستقیم است که می توانید از طریق آن، فرزندتان را آگاه کنید.

5. به هدفمند و ارزشمدار بودن فرزندتان امیدوار و مصمم باشید.
بچه هایی که والدینشان بر ارزش ها، اهمیت تحصیلات و تلاش برای رسیدن به هدف تاکید دارند، موفق تر خواهند بود و از نظر تحصیلی هم رشد بیشتری خواهند داشت.

6. همیشه با همسرتان مودبانه رفتار کنید،
مطمئنا فرزندتان در حال مشاهده رفتارهای شماست.

7. به پدر و مادرتان رفتار محترمانه و مشفقانه داشته باشید.
به والدین تان احترام بگذارید و با لحن مناسب با آنان صحبت کنید تا فرزندتان بیاموزد چگونه با شما رفتار کند.

8. فرزندتان را تشویق به یاری دادن به مستمندان و نیازمندان کنید.
فرزندتان را تشویق کنید با مستمندان و آسیب دیدگان مهربان و بخشنده باشد و فکر کند چگونه می تواند آنان را یاری کند.

در زمان عبادت و نیایش فرزندتان را همراه خود کنید.

9. در زمان عبادت و نیایش فرزندتان را همراه خود کنید.
زمانی که دعا و نیایش می کنید، فرزندتان را در مراسم شرکت دهید تا او بیاموزد برای تغییر در هر موقعیتی باید فکرش را تغییر دهد و به خداوند توکل کند. البته خیلی مهم است که تعادل را در این مورد حفظ کنید و بدانید که رفتارهای عبادی، انگونه که برای ما ممکن است جذاب باشد، برای کودکان جذاب نیست. پس هیچ اجباری در این مورد نداشته باشید.

10. چگونگی روبرو شدن با مشکلات را به او یاد بدهید.
به فرزندتان کمک کنید متوجه شود اغلب ما بر اثر مواجهه و دست و پنجه نرم کردن با مشکلات رشد می کنیم و یاد بگیرد به جای فرار از مشکلات با آنها رو به رو شود.
ناگفته پیداست در این مورد هم کودکتان مستقیم از رفتار شما در زمان روبرو شدن با مشکلات الگو می گیرد.

11. بگذارید فرزندتان مسئولیت کارهایش را بپذیرد و به جای دفاع از او، وی را با پیامدهای کارهایش رو به رو کنید.

رفتارهای اخلاقی را از فرزندتان بخواهید و کوتاه نیایید.

12. رفتارهای اخلاقی را از فرزندتان بخواهید و کوتاه نیایید.
کارشناسان دریافته اند والدینی که فرزندان با اخلاق بزرگ می کنند، بر رفتارهای اخلاقی تاکید می کنند و از فرزندانشان توقع دارند مطابق ارزش های اخلاقی رفتار کنند.

13. خانه را یک مدرسه کنید.
خانه بهترین مکان است تا فرزندتان از طریق آزمون و خطا بیاموزد چگونه بر وسوسه هایش پیروز شود و در شرایط پر تنش بر خود مسلط باشد.

برای فرزندتان وقت بگذارید.

14. برای فرزندتان وقت بگذارید.
به او یادآوری کنید چگونه با ادب باشد و هرگز تصور نکنید خودش راه و رسم ادب را می داند و نیاز به تذکر نیست.

15. کلمات مودبانه اصلی را به وی یاد بدهید.
کلماتی مانند «خواهش می کنم»، «متشکرم»، «ببخشید»، «معذرت می خواهم»، «اجازه دارم» و «لطفا» را به فرزندتان یاد بدهید.

16. فرزندتان باید بتواند تصمیم های اخلاقی بگیرد.
به فرزندتان کمک کنید درباره نتایج عملش فکر کند و سپس با او همراه شوید تصمیم های درست بگیرد.

17. آگاه باشيد كه فرزندانتان چه برنامه هایی را تماشا می کنند یا گوش می دهند.
تا جایی که ممکن است آنان را از تماشای تصاویر خشونت آمیز، تحقیرآمیز و تصاویری که همدلی را کم می کند بر حذر دارید.

به رفتارهای نامهربانانه فرزندتان هشدار بدهید.

18. به رفتارهای نامهربانانه هشدار بدهید.
هر بار که فرزندتان از روی نامهربانی رفتار کرد، به او هشدار دهید. این گام مهمی برای پرورش همدلی است؛ مثلا همین که رفتار بی رحمانه ای می بینید هشدار بدهید. تا وقتی رفتاری تبدیل به عادت نشده است، راحت تر می توانید آن را تغییر بدهید.

19. فرزندتان را به این مقوله که افراد چه احساسی دارند، حساس کنید.
والدینی که به طور مستمر در واکنش به بدرفتاری فرزندشان بر احساس شخصی که مورد آزار و اذیت قرار گرفته تمرکز می کنند، فرزندانی با همدلی بیشتر تربیت می کنند.

20. به فرزندتان یاد بدهید محکم و قاطع باشد و قاطعانه با کسی که او را آزار می دهد، برخورد کند.
فرزندتان باید یاد بگیرد رفتار نامناسب طرف مقابل را به او گوشزد کند و قاطعانه در برابر او بایستد.

21. به فرزندتان کمک کنید بر شباهت ها تمرکز کند.
آنان را تشویق کنید به جای تمرکز بر تفاوت ها به دنبال نقاط مشترک خود با دیگران باشد تا بردباری را بیاموزد و بهتر بتواند با دیگران کنار بیاید.

به فرزندتان راه های مقابله با بی انصافی و بی عدالتی را آموزش دهید.

22. به فرزندتان راه های مقابله با بی انصافی و بی عدالتی را آموزش دهید.
برای تقویت هوش اخلاقی فرزندان خود آنها را تشویق کنید با بی عدالتی برخورد کرده و نسبت به آن واکنش نشان دهند.

23. قانون بگذارید که: «حرف های متعصبانه ممنوع».
از ابتدا به فرزندتان یاد دهید «متلک ها و جک های تحقیر آمیز قومی ممنوع!» چرا که این حرف های توهین آمیز طرف مقابل را آزار می دهد و باعث ترویج تعصب، نفرت و نابردباری می شود.

24. معذرت بخواهید و بگویید متاسف هستید.
یکی از مهارت های اخلاقی که از فرزندمان باید بخواهیم این است که در صورت اشتباه حتما عذرخواهی کند و خجالت نکشد.

25. به فرزندتان فرصت جبران بدهید.
به فرزندتان کمک کنید مسئولیت رفتار بدش را به عهده گیرد و جبران کند. او باید از پیامد اشتباهاتش باخبر شود و بداند چگونه آن را اصلاح کند.

یک نکته حیاتی در مورد پرورش هوش اخلاقی در دوره‌ی نوجوانی

وقتی نوجوان وارد مرحله بلوغ می شود، مخالفت های خود را با ارزش های پدر و مادر شروع می کند.
پدر و مادری که تا آن زمان شاهد مخالفت آشکار فرزندشان نبودند، از آن به بعد شاهد بی ارزش شمردن ارزش هایشان، مخالفت ها و بهانه جویی ها از سوی نوجوانشان می شوند، گاه حتی لباس پوشیدن و حرف زدن فرزندشان باعث خجالت والدین می شود.
در اینجاست که باید به او فرصت داده شود راه خود را در کنار خانواده پیدا کند، چرا که در افتادن با نوجوان جز راندنش از خود و حتی از خانواده ثمری ندارد.

بنابراین برای پرورش هوش اخلاقی فرزندتان در دوران نوجوانی باید به او کمک شود با آرامش بیشتری این سال های پرفشار را پشت سر بگذارد.

نتیجه گیری:

برای اینکه فرزندانمان و نسل آینده بتوانند در دنیای بهتری زندیگ کنند باید یاد بگیرند که یک ارتباط مسالمت آمیز، ارتباطی است که نیازهای هر دو طرف دیده شود، ارتباطی است که سرشار از همدلی و درک متقابل است و ارتباطی است که بر مبنای اصول و ارزش های اخلاقی باشد.

پس در حقیقت چاره ای جز این نداریم که هوش اخلاقی و همچنین مهارت های رفتار اخلاقمدارانه را به آنها بیاموزیم. شما نیز مسئولیت خودتان را در این مسئله ببینید و به ان عمل کنید.
شاید یکی از مسئولیت های شما این باشد که حالا که به این مقاله دست یافتید و آن را خواندید، از دیگران هم دعوت کنید آن را بخوانند.


برای تربیت فرزندی سالم، هوشمند، خلاق و توانمند همین حالا،
این محصول را ببینید، بخرید، گوش کنید و به کار گیرید:محصول صوتی پرورش کودک توانمند