درک اختلال کمبود توجه | بیش فعالی
اختلال کمبود توجه / بیش فعالی ADHD ، یک وضعیت نوروبیولوژیکی است که شاخصه ی آن، مشکلات مرتبط با توجه، کنترل تحرک و بیش فعالی هستند.
علائم ADHD در دوران کودکی به وجود می آیند، اما می تواند در دوران بلوغ و بزرگسالی نیز ادامه پیدا کنند. بدون شناسایی و درمان مناسب، بیش فعالی ADHD می تواند عواقب جدی به دنبال داشته باشد، از جمله کم آموزی مزمن، عدم موفقیت در مدرسه / کار، روابط مشکل ساز و تحمیلی، کاهش عزت نفس و افزایش خطر افسردگی، اضطراب و سوءمصرف مواد.
با توجه به گزارشات موسسه ملی سلامت روان ایالات متحده، بیش فعالی ADHD حدود 3 تا 5 درصد از کودکان پیش دبستانی و مدرسه ای در ایالات متحده را تحت تاثیر قرار می دهد. برای اینکه این درصد، ملموس باشد، می توان گفت در یک کلاس 25 تا 30 نفره، احتمال دارد که حداقل یک دانش آموز، مبتلا به ADHD باشد. اکثر این کودکان، این علائم را در دوران بلوغ و بزرگسالی  نیز تجربه می کنند.
طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC)، درصد کودکان مبتلا به بیش فعالی که توسط ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی تشخیص داده شده اند، حتی بیشتر است؛ 11 درصد از سال 2011.
پسرها اغلب دو تا سه برابر بیشتر از دخترها دچار این بیماری می شوند، هر چند به نظر می رسد که این تفاوت بین مرد و زن در بزرگسالی، نسبت زنان و مردان بالغ مبتلا به این بیماری، یک به یک است.

علائم بیش فعالی ADHD
به طور خلاصه علائم بیش فعالی عبارتند از: بیش فعالی، همراه با تحریک پذیری و عدم توجه. این علایم می تواند از فرد به فرد و در طول عمر بسیار متفاوت باشد. میزان تاثیرگذاری این علائم بر روی فرد، می تواند خفیف یا شدید باشد. بروز این علائم نیز می تواند بسته به عوامل موقعیتی، متفاوت باشد.
خوب است بدانید، بیش فعالی و سایر علائم اولیه، تحریک پذیری و عدم توجه، فقط نمونه ی کوچکی از مشکلات بزرگتر و پنهان برای کودکان مبتلا به ADHD هستند. 

ممکن است علایم دیگری هم وجود داشته باشد که شاید واضح نباشد. مثلا:

  • کودکان مبتلا به بیش فعالی ADHD اغلب در پردازش اطلاعات، مشکل دارند. در مورد بیش فعالی، ممکن است فرد نتواند سرعت خود را به اندازه کافی پایین بیاورد تا اطلاعات را دقیق پردازش کند. این مساله می تواند مشکلاتی را در محیط کلاس درس ایجاد کند، جایی که انتظار می رود دانش آموزان به سرعت و با دقت، دستورالعمل را درک کنند و به آن پاسخ دهند.
  • کودکان بیش فعال ADHD خیلی راحت ناامید می شوند و در کنترل احساسات خود مشکل دارند. این علائم می توانند در روابط اجتماعی هم دخیل شده، و منجر به احساس انزوا و کاهش عزت نفس شوند.
  • کودکان مبتلا به ADHD معمولاً در مسائل اجرایی مانند سازماندهی، برنامه ریزی، اولویت بندی، توجه و به یاد آوردن جزئیات مشکل دارند. این مسائل می توانند در طیف وسیعی از محیط ها، مشکل ساز شوند. حتی در ورزش های بعد از مدرسه، انتظار می رود که اعضای تیم آماده شوند، که چیزهایی که به آنها آموزش داده شده را به یاد بیاورند و به موقع حاضر شوند.
  • بلوغ فکری در کودکان مبتلا به بیش فعالی، نسبت به همسالان آنها دیرتر اتفاق می افتد. بنابراین، تفکر و رفتار یک فرد 11 ساله مبتلا به بیش فعالی ADHD، احتمالاً بیشتر شبیه یک کودک کم سن و سال تر است، نه یک نوجوان رو به رشد. این بدان معنی است که کودکان بیش فعال، حتی در نوجوانی هم ممکن است توانایی قضاوت در مورد انتخابهای هوشمندانه در دوستی ها، ریسک پذیری و فعالیت های مضر را نداشته باشند.


کودک بیش فعال

آیا کودک شما مبتلا به بیش فعالی ADHD است، یا صرفاً انرژی زیادی دارد؟
در حالیکه بسیاری از کودکان بیش فعال، در واقع پرانرژی هستند، اما انرژی زیاد به تنهایی نمی تواند تضمینی برای این تشخیص باشد. در حقیقت، کودکان مبتلا به برخی از انواع ADHD اصلاً انرژی زیادی ندارند. مثلاً ADD ممکن است خود را در قالب انرژی کم، همراه با بی توجهی و سایر علائم نشان دهد.
پس چه زمانی می توان تشخیص داد که یک کودک پرانرژی، مبتلا به ADHD است؟ کودکی که در چنین شرایطی (ADHD) قرار دارد، نمی تواند سطح فعالیت خود را تنظیم کند، و همچنین در مهار و کنترل احساسات ناگهانی، اختلال دارد. اختلال در عملکرد و یادگیری، مهمترین عامل تمایز ADHD از فعالیت های عادی است.
پس اگر فرزند شما پر انرژی است و نمی تواند یک جا بنشیند، ممکن است برخی از علائم بیش فعالی را نشان دهد. اما اگر در عین حال می تواند احساسات خودش را کنترل کند، توجه کند، و در مدرسه و خانه پاسخ مناسب بدهد، احتمالا فقط یک فرد پر انرژی است.

این مقاله را هم بخوانید: 6 نکته حیاتی که زمان تشخیص بیش فعالی در فرزندتان، باید بدانید!

انواع بیش فعالی (ریز مجموعه های ADHD)
سه زیرمجموعه اصلی برای ADHD وجود دارد که بسته به ترکیب علائمی که فرد تجربه می کند، شناسایی می شوند. تخصیص این زیرمجموعه ها، ثابت نیست. به عبارت دیگر، یک فرد ممکن است بر اساس علائم اولیه ای که در حال حاضر از خود نشان می دهد، از یک زیرمجموعه به زیرمجموعه ی دیگر، تغییر وضعیت دهد.
در زیر فهرستی از زیرمجموعه های ADHD به همراه با رفتارهای مشخصی که در هر کدام دیده می شود، آورده شده است:

ADHD: نوع اساساً بی توجه:

  • نمی تواند به جزئیات، توجه دقیقی داشته باشد؛ در مدرسه، کار یا فعالیت های دیگر از روی بی دقتی، اشتباهاتی انجام می دهد.
  • به راحتی حواسش پرت می شود؛ در توجه کردن به وظایف، مشکل دارد، به ویژه وظایفی که طولانی و خسته کننده هستند.
  • وقتی مستقیماً با او صحبت می کنید، ظاهراً گوش نمی دهد، ممکن است درحال رویاپردازی باشد، حتی وقتی چیزی وجود ندارد که حواسش را پرت کند، ذهنش جای دیگری است.
  • پیروی از دستورالعمل ها و تکمیل کارهای مدرسه، کارهای عادی، یا وظایف در محل کار، برای او مشکل است.
  • با سازماندهی مشکل دارد.
  • از فعالیتهایی که مستلزم تلاش فکری مداوم هستند، اجتناب می کند یا به آن ها علاقه ای نشان نمی دهد.
  • اغلب چیزها را گم می کند.
  • اغلب فراموش کار است.

ADHD: نوع اساساً بیش از حد فعال و عجول

  • وقتی روی صندلی نشسته است، دست و پایش را با حالت بی قراری تکان می دهد و یا دایما تکان می خورد.
  • در کلاس درس و یا در هر شرایطی که انتظار می رود همه سر جای خود بنشینند، اغلب صندلی خود را ترک می کند، در حین فعالیت یا شرایطی که  انتظار می رود سر جای خود بنشیند، احساس بی قراری می¬کند.
  • در شرایط نامناسب، در اطراف می دود یا بیش از حد بالا می رود. (در نوجوانان و بزرگسالان، ممکن است فقط احساس بی قراری از خود نشان دهند).
  • شرکت در فعالیت های بدون سر و صدا برایش سخت است.
  • اغلب "در حال حرکت" است و یا به گونه ای رفتار می کند که انگار یک موتور به او وصل است. و اگر برای مدت طولانی بی حرکت باشد، برایش آزار دهنده است.
  • بیش ازحد صحبت می کند.
  • تمایل دارد بدون فکر کردن عمل کند، مانند شروع کارها بدون آمادگی کافی (مثلا قبل از گوش دادن) یا جواب دادن به سوال، قبل از اینکه سوال کامل شود.
  • انجام کارها به صورت آهسته و منظم برایش ناخوشایند است و تمایل دارد در کارها، عجله کند.
  • اغلب در انتظار نوبت بودن برایش دشوار است، صبور نیست (ممکن است احساس بی قراری از خود نشان دهد).
  • حرف دیگران را قطع می کند و وسط حرفشان می پرد، گفتگوها یا بازی ها را خراب می کند.
  • تصمیمات عجولانه می گیرد بدون اینکه به پیامدها فکر کند، نمی تواند صبر کند، فکر کند، احساسات را مهار کند، برنامه ریزی کند و سپس اقدام نماید.

بیش فعالی

ADHD: نوع ترکیبی

  • هم معیارهای کمبود توجه و هم بیش فعالی را در خود دارد.

وقتی یک کودک به سنین نوجوانی و بزرگسالی می رسد، علائم آشکار ADHD ممکن است محو شوند و یا به شیوه های نامحسوس تری نشان داده شوند. به عنوان مثال، بیش فعالی ممکن است با احساس بی قراری جایگزین شود یا فرد ممکن است با تعلل مزمن، مشکلات مدیریت زمان، اختلال در رفتار و تصميم گیری ناگهانی، حرف زدن بدون تفکر و مشکلاتی در روابط زناشویی درگیر شود.

حتماً ببینید: محصول آموزشی «بهبود و توانمندسازی کودک اوتیسمی در منزل»

تشخیص بیش فعالی ADHD

هیچ آزمایش قطعی برای ADHD، آنطور که برای سایر شرایط پزشکی مانند دیابت یا فشار خون بالا وجود دارد، موجود نیست. ADHD بر اساس وجود مجموعه ای از رفتارها یا علائم – معیارهای تشخیصی –که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا در حوزه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی منتشر می گردد، تشخیص داده می شود. 

شدت بروز این علائم باید به گونه ای باشد که توانایی فرد را در کارکرد روزانه در محیط های اجتماعی، تحصیلی یا حرفه ای، به طور قابل توجهی مختل کنند. 

اختلالات باید پایدار باشند، در طول یک دوره زمانی اتفاق بیفتند، و نباید ناشی از عوامل دیگر یا شرایط همزیستی باشند. بعضی از علائم بیش فعالی یا بی توجهی، که باعث اختلال می شوند، حتما از دوران کودکی وجود داشته اند.


دلایل بیش فعالی ADHD  

ADHD ناشی از مصرف بیش از حد قند، تماشای تلویزیون یا بازی های ویدئویی، واکنش های آلرژیک و حساسیت به غذا نیست (گرچه بعضی حساسیت ها ممکن است سبب رفتارهایی شبیه به ADHD شوند). همچنین بیش فعالی نتیجه ی تربیت ضعیف والدین یا کمبود نظم و انضباط هم نیست. 

با اینکه علت دقیق ADHD معلوم نیست، تحقیقات نشان داده اند که وراثت و ژنتیک در بروز ADHD نقش مهمی دارند.


درمان بیش فعالی ADHD

هیچ "درمان سریعی" برای ADHD وجود ندارد؛ درمان ADHD، به معنای اجرای استراتژی ها و مداخلات برای کمک به مدیریت موثرتر علائم ADHD است. 

درمان ADHD، عبارت است از: آموزش فرد و خانواده اش در مورد ماهیت ADHD و مدیریت آن؛ مداخلات رفتاری مثبت و پیشگیرانه که ساختار، ثبات، قابل پیش بینی بودن را فراهم می کنند و مهارتهای مناسب را آموزش می دهند. همچنین آموزش والدین برای حمایت از رویکردهای تربیتی موثر برای کودک مبتلا به ADHD؛ و اصلاحات، حمایت و انطباق برای افزایش موفقیت در مدرسه یا کار.

درمان بیش فعالی

برای بسیاری از کودکان و بزرگسالان مبتلا به بیش فعالی، تجویز دارو - اگر با دقت و مناسب استفاده شود – بخشی از یک برنامه درمانی جامع است. دارو ADHD را درمان نمی کند، اما اغلب در کاهش بسیاری از علائمی که باعث اختلال در آن فرد می شوند، مفید است و می تواند عملکرد روزانه را بهبود بخشد. علاوه بر این، مربیگری ADHD، آموزش مهارت های اجتماعی و روان درمانی (برای رفع هر گونه مسائل مربوط به عزت نفس، افسردگی، اضطراب یا اختلاف خانوادگی ناشی از ADHD) نیز اغلب بخشی از درمان هستند.

ADHD وضعیت پیچیده و مزمنی است که می تواند از یک فرد تا فرد دیگر، بسیار متفاوت باشد، و چالش هایی جدی در هر مرحله از زندگی به دنبال دارد. همچنین علائم ADHD می تواند به شکلهای مختلف در یک فرد در سنین مختلف بروز پیدا کنند.

برای اینکه درمان موثر باشد، استراتژی ها باید متناسب با فرد باشند. درک روش های منحصر به فرد ADHD بر زندگی یک فرد تاثیر می گذارد و ایجاد راهبردهای مدیریتی موثر، یک فرایند فعال و فردی است. این فرایند، مستلزم زمان و انطباق دائمی است تا رویکردهای درمانی را بتوان پیدا کرد که برای آن فرد، مناسب هستند.


این مقاله به صورت اختصاصی توسط تیم محتوای جریان ترجمه و تنظیم شده است. بازپخش با ذکر منبع بلامانع می باشد.

منبع: verywellmind.com