آیا چک ثبتنشده را میتوان برگشت زد؟ بررسی حقوقی و بانکی چکهای صیادی
از ابتدای سال ۱۴۰۰ با اجرایی شدن قانون جدید چک و راهاندازی سامانه صیاد، فرآیند صدور و انتقال چک در ایران دچار تحول بنیادین شد. از آن زمان، تمامی چکهای جدید باید در سامانه صیاد ثبت شوند تا معتبر تلقی شوند. اما یکی از پرسشهای رایج در این زمینه این است: اگر چکی ثبت نشده باشد، آیا میتوان آن را برگشت زد یا نه؟
ثبت چک در سامانه صیاد یعنی چه؟
هر چک صیادی باید در سامانه ثبت شود و شامل اطلاعاتی مانند مبلغ، تاریخ، شماره ملی گیرنده و شماره صیادی است. تا زمانی که چک در سامانه ثبت و توسط گیرنده تأیید نشده باشد، اعتبار قانونی ندارد.
وضعیت چک ثبتنشده از دید قانون
چکهایی که در سامانه صیاد ثبت نشدهاند، از دید قانون معتبر نیستند و بانکها نمیتوانند آنها را پرداخت یا برگشت بزنند. ثبت چک پیشنیاز عملیات بانکی است.
آیا چک ثبتنشده قابل برگشت زدن است؟
خیر. بانکها فقط چکهای ثبتشده را پردازش میکنند. چک ثبتنشده نه قابلیت نقد شدن دارد و نه امکان برگشت خوردن و دریافت گواهی عدم پرداخت را دارد.
تبعات نداشتن گواهی عدم پرداخت
بدون گواهی عدم پرداخت، امکان طرح شکایت کیفری، حقوقی یا درخواست صدور اجراییه وجود ندارد. این یعنی دارنده چک از ابزارهای قانونی چک بیبهره میماند.
راهکار چیست؟
- درخواست از صادرکننده برای ثبت چک
- در صورت امتناع، طرح دعوی حقوقی بابت بدهی (نه چک)
آیا امکان پیگیری قضایی وجود دارد؟
فقط با ارائه لاشه چک، قرارداد، و سایر مدارک اثباتی میتوان دعوی حقوقی کرد. اما رسیدگی به آن مثل چک نخواهد بود، بلکه به عنوان مطالبه طلب بررسی میشود.
تفاوت چک ثبتنشده با چک قدیمی
- چکهای قدیمی منسوخ شدهاند
- فقط چک صیادی معتبر است
- ثبت چک شرط اساسی اعتبار آن است
سوالات متداول
✔️ اگر صادرکننده چک را ثبت نکند، چه کنم؟
از او بخواهید ثبت کند. در غیر این صورت با مستندات مالی، دعوی حقوقی مطرح کنید.
✔️ آیا بانک اجازه برگشت زدن چک ثبتنشده را دارد؟
خیر. طبق دستور بانک مرکزی، چک ثبتنشده پردازش نمیشود.
✔️ آیا میتوان چک ثبتنشده را به دیگری واگذار کرد؟
خیر. ثبت انتقال چک نیز الزامی است.
سخن آخر
چک ثبتنشده در سامانه صیاد، نهتنها قابل نقد شدن نیست، بلکه امکان برگشت خوردن نیز ندارد. در نتیجه، دارنده چنین چکی امکان شکایت قانونی بر مبنای چک را ندارد و باید از مسیرهای جایگزین حقوقی اقدام کند. ثبت چک، گام اول برای استفاده از مزایای قانونی آن است.